ฝังเข็มแก้ปวดเข่า ได้จริงหรือ? เจ็บไหม เห็นผลเมื่อไหร่

แพทย์แผนจีนเป็นหนึ่งในศาสตร์ที่ถูกใช้ในการรักษาคนไข้มาอย่างยาวนานนับพันปี ผ่านการบูรณาการร่วมกับวิทยาศาสตร์และหลักทฤษฎีแพทย์แผนปัจจุบัน เกิดเป็นการรักษาแบบผสมผสานเพื่อผลลัพธ์ที่ดียิ่งขึ้น การฝังเข็มสามารถรักษาและบรรเทาอาการได้หลากหลายโรค เช่น ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อจากการทำงาน (Office syndrome) รวมถึงอาการบาดเจ็บกล้ามเนื้อ เอ็น ข้อต่อจากการเล่นกีฬาหรือการใช้งาน ฝังเข็มแก้ปวดเข่า ปวดเข่าก็เป็นหนึ่งในอาการที่สามารถรักษาได้ด้วยการฝังเข็ม ทั้งในด้านของการคลายกล้ามเนื้อ ลดการอักเสบ และเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

อาการปวดเข่าในมุมมองศาสตร์การแพทย์แผนจีน

แพทย์แผนจีนมองว่าอาการปวดเข่าแบ่งได้เป็นหลายกลุ่มอาการตามสาเหตุ คือกลุ่มอาการจากความชื้นสะสม (寒湿) การไหลเวียนของเลือดติดขัด (瘀血) และความเสื่อมของระบบอวัยวะตับและไตในทางแผนจีน (肝肾亏虚) ซึ่งเกิดได้ทั้งจากอายุที่มากขึ้นและการใช้งาน

สาเหตุของอาการปวดเข่าที่พบบ่อย

1. การเสื่อมของข้อ เป็นสาเหตุที่พบมากที่สุด โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ เกิดจากการที่กระดูกอ่อนผิวข้อเสื่อมสภาพ เมื่อมีการเคลื่อนไหวจึงทำให้เกิดการเสียดสีของข้อ และเกิดอาการปวดขึ้น และอาจเกิดอาการอักเสบได้ หากในวัยหนุ่มสาว มักพบจากการใช้งาน โดยเฉพาะผู้ที่ชอบขึ้นลงบันไดหรือวิ่งบ่อย
2. การอักเสบและการติดเชื้อ เช่น โรคเกาท์หรือข้ออักเสบรูมาตอยด์ ซึ่งถ้าหากเกิดการติดเชื้อข้อบวมแดง ร้อนมาก หรืออาจมีไข้ร่วมด้วย ซึ่งถ้าหากมีอาการติดเชื้อควรรักษาด่วน
3. การบาดเจ็บชองโครงสร้างรอบเข่า มักพบในนักกีฬา เช่น นักวิ่ง นักฟุตบอล นักปั่นจักรยาน เป็นต้น เกิดการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา ไม่วาจะเป็นการลงเท้าผิดท่า การกระแทกจากการปะทะ หรือการออกกำลังกายในลักษณะท่าทางที่ไม่เหมาะสม
4. สาเหตุอื่นๆ ภาวะอ้วนหรือน้ำหนักเกิน ภาวะกระดูกใต้ข้อขาดเลือด โครงสร้างขาผิดรูป เป็นต้น

ฝังเข็มแก้ปวดเข่า คืออะไร

ฝังเข็มแก้ปวดเข่า คือการปักเข็มลงไปที่ร่างกายของคนไข้เพื่อรักษาหรือบรรเทาอาการปวดที่บริเวณดังกล่าว โดยแพทย์จีนจะฝังเข็มบริเวณรอบเข่าและกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้อง และพิจารณาเสริมจุดฝังเข็มตามเส้นลมปราณที่เลือกจากการวินิจฉัยแยกกลุ่มอาการตามความเหมาะสม โดยมีจุดประสงค์เพื่อแก้อาการจากต้นตอ คือ ขับความเย็นและความชื้น เพิ่มการไหลเวียนของเลือดและชี่(ลมปราณ) หรือบำรุงตับและไต นอกจากนี้ยังสามารถใช้การกระตุ้นไฟฟ้าและอบโคมอินฟาเรดบริเวณที่ฝังเข็ม เพื่อเสริมประสิทธิภาพในการรักษา

ฝังเข็มแก้ปวดเข่า ได้จริงหรือช่วยได้อย่างไร

ฝังเข็มสามารถบรรเทาอาการปวดเข่าได้จริงในทางคลินิก โดยมีทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์และศาสตร์การแพทย์แผนจีนรองรับ ซึ่งรักษาผ่านกลไกทางสรีรวิทยาและทางระบบประสาท ดังนี้

1. กระตุ้นให้ร่างกายเกิดการหลั่งสารลดปวดตามธรรมชาติ เช่น Endorphins, Serotonin, และ Dopamine มีผลลดความรู้สึกปวดและสร้างความรู้สึกผ่อนคลายให้คนไข้
2. ลดอาการอักเสบ โดยลดระดับสารก่อการอักเสบเช่น IL-6, TNF-α, COX-2 ช่วยลดอาการบวม แดง และปวดในข้อเข่า
3. ปรับสมดุลกระแสประสาท (Neuro-modulation) กระตุ้นเส้นประสาทรับความรู้สึกประเภท A-deltaและ C fibers ให้ส่งสัญญาณไปยังไขสันหลังและสมองให้ “ปิดประตูความเจ็บปวด” (Pain gate control theory)ส่งผลให้รู้สึกปวดน้อยลง
4. เพิ่มการไหลเวียนรอบข้อเข่า กระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและน้ำเหลือง นำสารอาหารและออกซิเจนไปซ่อมแซมเนื้อเยื่อ ลดการตึงของกล้ามเนื้อรอบเข่า

ในทางแพทย์แผนจีน อาการปวดเกิดจากสาเหตุหลัก 2 สาเหตุคือการไหลเวียนไม่สะดวก(不通则痛)และการหล่อเลี้ยงไม่เพียงพอ(不荣则痛) ในทางแพทย์แผนจีนปวดเข่าถือเป็นอาการหนึ่งในกลุ่มอาการปวด(痹症) ประกอบกับกลุ่มอาการที่พบในอาการปวดเข่าคือความเย็น-ความชื้นสะสม(寒湿) การไหลเวียนของเลือดติดขัด(瘀血) และความเสื่อมของระบบอวัยวะตับและไต หลักการรักษาจึงเน้นไปที่การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุคือการขจัดความเย็น-ความชื้นในร่างกาย เพิ่มการไหลเวียนของเลือดและชี่ตามเส้นลมปราณบริเวณรอบเข่า รวมถึงบำรุงอวัยวะตับและไต เมื่อสาเหตุของอาการได้รับการแก้ไขก็จะทำให้อาการปวดหายไป

ข้อดีของการฝังเข็มในการรักษาอาการปวดเข่า

1. ลดอาการปวดและอักเสบ เพราะการฝังเข็มจะกระตุ้นสารลดปวดตามธรรมชาติ และลดระดับสารก่อการอักเสบ
2. ช่วยให้ข้อเข่าเคลื่อนไหวได้ดีขึ้น กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นโดยรอบเกิดการคลายมากขึ้น
3. ปรับสมดุลพลังงานตามศาสตร์แพทย์แผนจีน ทำให้เลือดไหวเวียนได้ดีขึ้น
4. ช่วยเสริมกล้ามเนื้อรอบข้อและป้องกันการบาดเจ็บซ้ำ
5. ปลอดภัยและลดการทานยา เหมาะกับ ผู้ที่แพ้ยาหรือไม่ต้องการผลข้างเคียงจากยาต้านอักเสบ

จุดฝังเข็มที่ใช้บ่อย

ในการรักษาอาการปวดเข่า จุดที่ใช้ในการรักษามีหลายจุด โดยแพทย์จะเลือกใช้ตามตำแหน่งของอาการปวดและสาเหตุของโรค เช่น เส้นเอ็นเสื่อม ภาวะชื้นเย็นสะสม (寒湿） การไหลเวียนของเลือดติดขัด (瘀血） หรือความเสื่อมของระบบอวัยวะตับและไต (肝肾亏虚）เป็นต้น จุดที่ใช้ในการรักษามักเป็นจุดที่อยู่บนเส้นลมปราณที่เดินทางผ่านบริเวณเข่า เช่น เส้นลมปราณกระเพาะอาหาร (足阳明胃经） เป็นเส้นหลักที่พาดผ่าน ด้านหน้าของเข่า เส้นลมปราณม้าม (足太阴脾经) วิ่งขึ้นทาง ด้านในของขา ผ่านด้านในเข่า เส้นลมปราณกระเพาะปัสสาวะ (足太阳膀胱经) ผ่านทางด้านหลังของเข่า เป็นต้น

จุดฝังเข็มที่ใช้บ่อย ได้แก่

1. 膝眼 (Xiyan) เป็นจุดที่ใช้บ่อยที่สุด โดยจะมีสองจุดเรียกรวมกัน ได้แก่ 内膝眼 (Nei Xiyan) อยู่ด้านในของเอ็นสะบ้า (patellar ligament) หรือบริเวณ “ตาเข่าด้านใน” และ 外膝眼 (Wai Xiyan) — อยู่ด้านนอกของเอ็นสะบ้า หรือ “ตาเข่าด้านนอก” โดยจุดทั้งสองอยู่ด้านล่างลูกสะบ้า ในร่องทั้งสองข้างของเอ็นสะบ้า เมื่อเรางอเข่าจะเป็นหลุมเป็นตาเข่าชัดเจน
2. 梁丘 （Liangqiu) อยู่ที่ต้นขาด้านหน้า
   วัดจาก ขอบบนของสะบ้า (patella) ขึ้นไปประมาณ 2 นิ้วมือ (2 cun) และอยู่ห่างจากแนวกึ่งกลางของต้นขา (เส้นกลาง anterior midline) ประมาณ 1 นิ้วมือ (1 cun) ไปทางด้านนอก
3. 阳陵泉 （Yanglingquan) มักใช้รักษาโรคเกี่ยวกับ เข่า กล้ามเนื้อ เอ็น และข้อ โดยเฉพาะอาการปวด ตึง หรือขยับลำบาก โดยจุดนี้จะอยู่ที่บริเวณ ด้านนอกของขาล่าง ใต้หัวกระดูกน่อง (fibular head) ประมาณ 1 นิ้วมือ (1 cun)
4. 血海 （Xuehai) มักใช้ร่วมในการรักษาโรคเกี่ยวกับเลือดและข้อเข่าได้ดีมาก โดยเฉพาะในกรณีที่มีอาการปวด บวม หรือเคลื่อนไหวติดขัดบริเวณเข่า โดยจุดนี้จะอยู่บริเวณต้นขาด้านใน จากขอบบนของกระดูกสะบ้า (patella) ขึ้นไปประมาณ 2 นิ้วมือ (2 cun) บนกล้ามเนื้อ vastus medialis
5. 阿是穴 （Ashixue) ไม่ได้เป็นจุดที่มีตำแหน่งเฉพาะ แต่จะเลือกจุดตามบริเวณที่ผู้ป่วยรู้สึกเจ็บเมื่อกด ซึ่งเป็นตำแหน่งที่แสดงพยาธิสภาพการติดขัดของชี่และเลือด
   การฝังเข็มรักษาอาการปวดเข่านั้นจำเป็นต้องมีการตรวจและหาสาเหตุที่แน่ชัดเพื่อเลือกจุดฝังเข็มให้เหมาะสมกับผู้ป่วย ซึ่งผู้ป่วยแต่ละท่านอาจใช้จุดฝังเข็มที่แตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับอาการและสาเหตุของผู้ป่วยนั้นๆ และอาจมีการฝังจุดเสริมอื่นๆเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษานอกเหนือจากจุดที่กล่าวมาข้างต้น

เจ็บไหมขณะทำฝังเข็มแก้ปวดเข่า

การฝังเข็มคือการใช้เข็มที่ผลิตมาเพื่อหัตถการฝังเข็มโดยเฉพาะ ซึ่งมีความแตกต่างจากเข็มฉีดยาและเข็มเจาะเลือด ทั้งในด้านของขนาดและลักษณะหน้าตัด โดยเข็มฝังเข็มจะมีขนาดเล็กกว่า ขนาดที่นิยมใช้คือ 0.16 0.25 และ 0.30 มม. รวมถึงมีลักษณะหน้าตัดแบบปลายปิด จากปัจจัยดังกล่าวข้างต้นทำให้ขณะทำการฝังเข็มสามารถเกิดอาการเจ็บได้เล็กน้อยคล้ายโดนมดกัด ความรู้สึกเจ็บจะมีมากที่สุดขณะลงเข็มซึ่งเป็นช่วงเวลาสั้นๆ เท่านั้น จากนั้นเมื่อทิ้งเข็มค้างไว้คนไข้อาจรู้สึกตึง หน่วง ซึ่งเป็นสิ่งที่พบได้ตามปกติในการฝังเข็ม อาการเจ็บแหลมเหมือนถูกเข็มทิ่มสามารถพบได้ขณะแพทย์จีนทำการลงเข็มหรือในช่วงทิ้งเข็มค้างไว้และกระตุ้นไฟฟ้า ในบางรายอาการอาจหายได้เองภายในระยะเวลาสั้นระดับวินาที แต่หากผู้ป่วยมีอาการเจ็บแหลมค้างสามารถแจ้งแพทย์จีนเพื่อทำการปรับระดับความลึกและทิศทางของเข็มได้

ฝังเข็มแก้ปวดเข่าเห็นผลเมื่อไหร่และต้องทำกี่ครั้ง

การฝังเข็มรักษาอาการปวดเข่านั้นจะเห็นผลเร็วหรือช้าขึ้นอยู่กับสาเหตุของอาการและลักษณะของผู้ป่วยแต่ละคน โดยทั่วไปหากเป็นเฉียบพลัน เช่น ปวดจากการบาดเจ็บเล็กน้อย หรือเกิดการบาดเจ็บไม่เกิน 1-2 วัน มักเริ่มรู้สึกดีขึ้นภายใน 1-3 ครั้งแรก เช่น อาการปวดลดลง เคลื่อนไหวได้มากขึ้น หากเป็นเรื้อรัง เช่น ข้อเข่าเสื่อม ปวดจากกล้ามเนื้อที่ตึงสะสม หรือมีการอักเสบเรื้อรัง มักต้องใช้ระยะเวลา 5-10 ครั้งขึ้นไป จึงจะสามารถเริ่มเห็นผลชัดเจน

• ความถี่ในการรักษา

ในช่วงแรกควรทำการรักษาอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง เพื่อลดอาการปวด และกระตุ้นการฟื้นฟูอย่างต่อเนื่อง เมื่ออาการเริ่มดีขึ้น อาการทุเลาลง สามารถลดเหลือสัปดาห์ละ 1 ครั้ง และหลังจากนั้นอาจทำ เดือนละ 1 ครั้ง เพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

ประโยชน์เพิ่มเติมของการฝังเข็มแก้ปวดเข่า

นอกจากจะช่วยลดอาการปวดแล้วนั้น การฝังเข็มยังช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและน้ำหล่อเลี้ยงข้อเข่า อีกทั้งยังเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า มีผลต่อจิตใจและเพิ่มคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น ผู้ป่วยจะสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ง่ายขึ้น นอนหลับดีขึ้น และสามารถลดความเครียดจากอาการปวดเรื้อรังได้

ข้อควรระวังและข้อห้ามของการฝังเข็มแก้ปวดเข่า

แม้การฝังเข็มจะเป็นการรักษาที่มีความปลอดภัยสูง เมื่อดำเนินการโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญและใช้เข็มที่ได้มาตรฐาน แต่ก็ยังมีบางกรณีที่ควรระมัดระวังหรือแจ้งแพทย์ก่อนเข้ารับการรักษา โดยทั่วไป ภาวะแทรกซ้อนจากการฝังเข็มพบได้น้อยและมักไม่รุนแรง เช่น

1. รอยจ้ำเลือด เกิดจากเข็มกระทบเส้นเลือดฝอยใต้ผิวหนัง มักหายได้เองภายใน 2–7 วัน
2. อาการระบมหลังฝังเข็ม เป็นผลจากการกระตุ้นให้กล้ามเนื้อฟื้นฟู พบได้บางรายและมักหายภายในไม่กี่วัน สามารถประคบเย็น ทานยาแก้ปวดเล็กน้อย และพักผ่อนได้ตามปกติ
   อย่างไรก็ตาม มีบางกรณีที่ ควรหลีกเลี่ยงหรือแจ้งแพทย์ก่อนการรักษา ได้แก่
3. ผู้ใช้เครื่องกระตุ้นหัวใจ (Pacemaker) ควรหลีกเลี่ยงการฝังเข็มที่มีการกระตุ้นด้วยไฟฟ้า (Electroacupuncture) เพราะอาจรบกวนการทำงานของเครื่อง
4. ผู้ที่มีปัญหาการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ(Coagulopathy) เช่น ผู้ป่วยฮีโมฟีเลีย หรือผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (Warfarin, Aspirin, Clopidogrel) ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง เพื่อป้องกันเลือดออกหรือรอยช้ำผิดปกติ
5. ผู้ที่มีแผลเปิดหรือโรคผิวหนังติดเชื้อ ควรหลีกเลี่ยงการฝังเข็มบริเวณนั้น เพื่อป้องกันการติดเชื้อหรือการแพร่กระจายของเชื้อโรค
6. สตรีตั้งครรภ์ หลีกเลี่ยงการฝังเข็มบริเวณหน้าท้อง เอวหรือก้นกบ รวมถึงจุดที่อาจกระตุ้นให้มดลูกหดตัว ซึ่งอาจเสี่ยงต่อการแท้งหรือคลอดก่อนกำหนด

อย่างไรก็ดี หากต้องการรักษาอาการปวดเข่าด้วยการฝังเข็ม ผู้ป่วยควรนอนหลับผักผ่อนอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงในคืนก่อนวันนัด หลีกเลี่ยงการอดนอน รับประทานอาหารก่อนทำหัตถการประมาณ 1-2 ชั่วโมง และงดการดื่มสุราก่อนเข้ารับการบริการ เพื่อให้การรักษาได้ผลดีที่สุดและปลอดภัยที่สุด

ขั้นตอนการรักษาที่คลินิก

1. ผู้ป่วยแจ้งลงทะเบียนทำแฟ้มประวัติคนไข้
2. เมื่อได้รับการขานชื่อ เตรียมตัวพบแพทย์จีนโดยนั่งรอให้ห้องตรวจ และวัดความดัน (บริการโดยคลินิก)
3. เปลี่ยนเสื้อผ้าเป็นชุดของทางคลินิก เพื่อความสะดวกในการรักษา(บางกรณี)
4. แพทย์จีนซักประวัติและตรวจร่างกาย ดูลิ้นและจับชีพจร ให้ข้อมูลรายละเอียดอาการป่วยเช่นสาเหตุ กระบวนการเกิดโรคและวางแผนการรักษา พยากรณ์โรค
5. แพทย์จีนทำการฝังเข็ม ติดเครื่องกระตุ้นไฟฟ้า และอบโคมอินฟาเรดส่งความร้อนผ่านเข็มเพื่อกระตุ้นปฏิกิริยาการฟื้นฟูของร่างกาย
6. ค้างเข็มไว้เป็นระยะเวลา 20 นาที แล้วจึงถอนเข็ม
7. ครอบแก้วเพื่อคลายกล้ามเนื้อชั้นตื้น เส้นเอ็น และกระตุ้นการไหลเวียนเลือด และขับกรดแลคติกซึ่งเป็นของเสียที่ตกค้างในกล้ามเนื้อจากการใช้งาน
8. ค้างแก้วไว้ 5 นาทีแล้วจึงถอนแก้ว
   *การทำหัตถการครอบแก้วขึ้นอยู่กับวิจารณญาณของแพทย์จีนที่ทำการตรวจรักษา

ฝังเข็มแก้ปวดเข่า ที่ปิยชาติคลินิก

อาการปวดแม้ว่าจะเล็กน้อยแต่ก็เป็นสัญญาณของร่างกายที่ไม่ควรละเลย การรักษาที่รวดเร็วจะส่งผลดีต่อผู้ป่วย เนื่องจากอาการยังไม่รุนแรง ทำให้ร่างกายสามารถฟื้นฟูได้เร็วกว่า แพทย์แผนจีนจึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่สามารถบรรเทาและรักษาอาการปวดเข่าได้อย่างปลอดภัย ผลข้างเคียงน้อย และยังสามารถส่งเสริมผลการรักษาทางแพทย์แผนปัจจุบันหรือการกายภาพบำบัดได้

หากคุณกำลังมองหาคลินิกฝังเข็มที่ดูแลครบทั้งร่างกายและจิตใจ ที่ปิยชาติคลินิกพร้อมให้บริการโดยทีมแพทย์แผนจีนมากประสบการณ์ ดำเนินกิจการมานานกว่า 10 ปีให้บริการทั้ง ฝังเข็ม ครอบแก้ว และยาจีน ภายใต้มาตรฐานการแพทย์ที่ปลอดภัยและใส่ใจในทุกขั้นตอน

สาขาที่เปิดให้บริการ

• สาขาพญาไท – กรุงเทพมหานคร
• สาขาพระราม 4 – สวนเพลินกรุงเทพมหานคร
• สาขารังสิต – คลองสี่ จังหวัดปทุมธานี
• สาขารัตนาธิเบศร์ – บางบัวทอง จังหวัดนนทบุรี

“สงวนลิขสิทธิ์ ห้ามคัดลอกหรือเผยแพร่เพื่อการพาณิชย์โดยไม่ได้รับอนุญาต”