สีของรอยครอบแก้ว บอกอะไรในร่างกาย? อ่านสัญญาณสุขภาพจากศาสตร์แพทย์แผนจีน

หลายคนอาจเคยเห็นรอยกลมๆ มีขอบชัดเจนขนาดไม่เกินฝ่ามือบริเวณร่างกายนักกีฬา โดยเฉพาะแผ่นหลัง ตามสื่อโซเชียลต่างๆ บางครั้งเป็นสีคล้ำหรืออาจเป็นสีแดงชมพูระเรื่อ รอยดังกล่าวนี้ในทางแพทย์แผนจีนเรียกว่ารอยครอบแก้ว (罐印; Guan yin) คือรอยที่เกิดจากการครอบแก้วนั่นเอง และยังสามารถพบรอยจุดเล็กๆ กระจายตามผิวหนังบริเวณที่ครอบแก้วได้เรียกว่ารอย “ซา”(Sha; 痧) ซึ่งเกิดจากเลือดออกเล็กน้อยบริเวณปลายหลอดเลือดฝอยใต้ผิวหนัง รอยซาหรือรอยครอบแก้วเปรียบได้กับกระจกสะท้อนภาวะการไหลเวียนของเลือดและลมปราณในร่างกาย ซึ่งแต่ละคนอาจไม่เหมือนกันได้เนื่องจากสภาพร่างกายที่แตกต่างกัน นั่นแปลว่าเราสามารถรู้สภาพร่างกายคร่าวๆ ของคนๆ นั้นจากลักษณะและสีของรอยครอบแก้วได้ วันนี้เราจะมาทำความรู้จักการครอบแก้วเบื้องต้น ลักษณะและรอยครอบแก้วที่บ่งบอกสภาพร่างกายของเรากันค่ะ

ครอบแก้วคืออะไร เหมาะกับใครบ้าง?

การครอบแก้วคือการทำให้แก้วครอบแก้วเกิดสุญญากาศด้วยไฟและนำแก้ววางลงบนผิวหนังเพื่อให้เกิดการดูดผิวหนัง เยื่อหุ้มกล้ามเนื้อและกล้ามเนื้อชั้นตื้น โดยมีจุดประสงค์หลักคือการคลายกล้ามเนื้อชั้นตื้น รวมถึงกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและลมปราณ(ชี่)ในร่างกาย การครอบแก้วเหมาะกับคนที่มีอาการออฟฟิศซินโดรม (Office Syndrome) คือปวดตึงคอ บ่า ไหล่ หลัง สะบักจม จากการนั่งทำงานนานๆ ผู้ที่มีความเครียดสะสม สมองไม่หยุดคิด ส่งผลให้ร่างกายเริ่มอยู่ในภาวะ Sympathetic overdrive ทำให้รู้สึกตื่นตัวตลอดเวลา นอนไม่หลับ การครอบแก้วจะช่วยกระตุ้นระบบประสาท Parasympathetic ทำให้ร่างกายเข้าสู่โหมดผ่อนคลายและหลับสบายขึ้น ผู้ที่ต้องการขับพิษและปรับสมดุล รู้สึกร่างกายหนักๆ อึดอัด ตัวบวมจากความชื้นสะสม หรือระบบไหลเวียนเลือดไม่ดี รวมถึงนักกีฬาหรือผู้ที่ออกกำลังกายหนักที่มีอาการล้าของกล้ามเนื้อหรือต้องการเร่งการฟื้นฟูเนื้อเยื่อก็สามารถครอบแก้วได้เช่นกัน

ถอดรหัสสีของรอยครอบแก้ว บอกโรคและสมดุลร่างกาย

สีของรอยครอบแก้วมีได้ตั้งแต่สีเข้มคล้ำ สีแดง สีชมพูระเรื่อ ไปจนสีอ่อนซีด ซึ่งบ่งบอกได้ว่าร่างกายอยู่ในภาวะแบบใด

1. รอยสีชมพูหรือแดงระเรื่อ ไม่มีรอยซา: เป็นสีที่บ่งบอกถึงร่างกายที่สมดุล สุขภาพดี ระบบไหลเวียนเลือดดี ลมปราณไหลเวียนสะดวก อาจมีอาการเพลียหรือตึงกล้ามเนื้อล้าธรรมดา พบได้ในคนปกติที่ร่างกายแข็งแรงดีหรือมีอาการป่วยที่ไม่รุนแรง

2. รอยสีแดงสด: บ่งบอกว่ามีความร้อนสะสม ร่างกายมีความร้อนชื้น หรือมีภาวะอักเสบของกล้ามเนื้อ มักพบในคนที่นอนดึก ดื่มน้ำน้อย หรือชอบกินของทอดของมัน และมักมีอาการขี้ร้อนร่วมด้วย หากอาการหนักรอยครอบแก้วจะเป็นสีแดงเข้มหรือแดงอมม่วง

3. รอยสีม่วงคล้ำ/ม่วงเข้ม: บ่งบอกภาวะเลือดคั่งในร่างกาย การไหลเวียนของลมปราณและเลือดไม่ดี ลมปราณในร่างกายติดขัดค่อนข้างรุนแรง มีเลือดคั่งสะสม มักเป็นจุดที่มีอาการปวดเรื้อรัง เช่น ออฟฟิศซินโดรม หรือร่างกายมีภาวะเย็นจากความเย็นสะสมเป็นเวลานาน อาการปวดเป็นหนักขึ้นในช่วงกลางคืนหรือเมื่อเจอความเย็น พบได้ในคนที่มีอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อเรื้อรัง ไม่ค่อยออกกำลังกาย ขยับร่างกายน้อยแต่เกร็งกล้ามเนื้อเฉพาะส่วนเป็นเวลานาน เช่น บ่า ไหล่ หลังล่าง หรือพบในคนที่มีความเย็นในร่างกายจากพฤติกรรมต่างๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น ทำงานในห้องแอร์เย็นๆ ชอบดื่มน้ำเย็น หรือใช้ชีวิตในประเทศที่อากาศหนาวเย็น ความเย็นจากภายนอกเหล่านี้สามารถเข้าสู่ร่างกายและสะสมอยู่ภายในได้ ก่อให้เกิดการไหลเวียนไม่สะดวกและเกิดการคั่งของเลือดและลมปราณ

4. รอยสีม่วงดำ: บ่งบอกถึงภาวะเลือดคั่งรุนแรงและความเย็นสะสมมาก ร่างกายมีความเย็น(寒邪)มากและเลือดคั่งในระดับลึก กล้ามเนื้อตึงยึดแข็ง มักปวดตื้อๆ ลึกๆ พบได้เมื่อปวดเรื้อรังเป็นเวลานานหรือถูกความเย็นกระทบร่างกายมากๆ ซึ่งอาจต้องใช้เวลารักษามากกว่าคนที่มีรอยครอบแก้วสีม่วงคล้ำ/ม่วงเข้ม เนื่องจากอาการมีความรุนแรงหรือเรื้อรังมากกว่า แต่ไม่ได้บ่งบอกว่าเป็นโรคร้ายแรงเสมอไป

5. รอยสีซีดขาว หรือมีฝ้าขาว: บ่งบอกภาวะพร่องหรือความชื้นสูง ร่างกายมีภาวะ “ลมปราณและเลือดพร่อง” (气血亏虚) ร่างกายมีพลังงานต่ำ หรือมีความชื้นสะสมในร่างกายมากเกินไป มักมีอาการขี้หนาว อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย หายใจสั้น หน้าและตัวซีด เป็นต้น หากอาการหนักสามารถพัฒนาไปสู่ภาวะหยางพร่องได้ อาการหลักคือขี้หนาวมาก มือเท้าเย็นและทำให้อุ่นได้ยาก อ่อนเพลียไม่มีแรง ไม่สดชื่น พบได้ในคนที่ร่างกายอ่อนแอ ผู้มีภาวะโลหิตจางหรือเลือดพร่องในทางแพทย์แผนจีน และผู้สูงอายุ เป็นต้น

มากกว่ารอยสี… สังเกต “ลักษณะรอย” เพิ่มเติม

นอกจากสีของรอยครอบแก้วแล้วเรายังสามารถสังเกตอื่นๆ หลังครอบแก้ว ได้ด้วย โดยหากระหว่างครอบแก้วมีไอระเหยน้ำ/ตุ่มน้ำใสใต้แก้ว สามารถบ่งบอกได้ว่าร่างกายมีความชื้นสะสมสูงมาก มักพบในคนที่มีปัญหาบวมน้ำ หรือระบบย่อยอาหารไม่ดี เนื่องจากในทางแพทย์แผนจีนความชื้นในร่างกายเกิดจากม้ามที่ทำหน้าที่คล้ายคลึงกับระบบย่อยอาหารบกพร่องหรือทำงานไม่ดี ทั้งยังอาจเกิดจากการทิ้งแก้วไว้นานเกินไปได้

ในส่วนของรอยครอบแก้ว รอยหายช้า-หายเร็วก็สามารถบอกได้ถึงการไหลเวียนของเลือดและลมปราณในร่างกาย เนื่องจากรอยปกติจะจางลงใน 3-7 วัน แต่หากผ่านไปเป็นอาทิตย์แล้วรอยยังคงเข้มอยู่ บ่งบอกได้ว่าระบบเผาผลาญและการไหลเวียนเลือดช้า ไม่ดีเท่าที่ควร อย่างไรก็ตาม สีและลักษณะของรอยครอบแก้วเป็นเพียงตัวบ่งบอกภาวะร่างกายเบื้องต้นเท่านั้น เนื่องจากแพทย์แผนจีนมีหลักการวินิจฉัยแยกกลุ่มอาการของโรคตามระบบอวัยวะและทฤษฎีต่างๆ อีกหลายอย่าง การพบแพทย์แผนจีนเพื่อรับการซักประวัติและวินิจฉัยอย่างละเอียดจะทำให้เราสามารถเข้าใจภาวะร่างกายได้ถูกต้องแม่นยำมากขึ้น

ประโยชน์ของการครอบแก้วที่มากกว่าแค่แก้ปวด

ในด้านอาการปวดการครอบแก้วช่วยคลายกล้ามเนื้อและเยื่อหุ้มกล้ามเนื้อชั้นตื้น ทำให้กล้สมเนื้อคลายตัวและลดอาการปวด นอกจากนี้การครอบแก้วยังช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของลมปราณและเลือด (Qi and Blood Circulation) ในบริเวณที่ครอบแก้ว โดยเฉพาะบริเวณหลังซึ่งเป็นทางเดินของเส้นลมปราณกระเพาะปัสสาวะ(膀胱经)ที่มีจุดฝังเข็มสะท้อนอวัยวะหลักของร่างกาย(อวัยวะตันทั้งห้า-อวัยวะกลวงทั้งหก; 五脏六腑)ในศาสตร์แพทย์แผนจีน การเดินแก้วและครอบแก้วจะเป็นการปรับสมดุลระบบอวัยวะร่างกายโดยรวมด้วยการกระตุ้นจุดฝังเข็มเหล่านี้ ให้การไหลเวียนของลมปราณและเลือดดีขึ้น เป็นการช่วยส่งเสริมการทำงานของระบบต่างๆ ในร่างกาย ไม่เพียงเท่านี้ ในคนที่มีภาวะร้อน ชื้น ร้อน-ชื้น การไหลเวียนเลือดติดขัด เลือดคั่งจนเกิดอาการปวด การครอบแก้วยังสามารถขับความร้อน ความชื้นและช่วยสลายเลือดคั่งที่เกิดจากการไหลเวียนไม่สะดวกได้ รวมถึงช่วยกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันและช่วยให้ระบบประสาทผ่อนคลาย หลับสบายขึ้น

ข้อควรระวัง และใครบ้างที่ไม่ควรครอบแก้ว

สิ่งสำคัญอย่างแรกที่ต้องให้ความสำคัญคือ เลือกครอบแก้วกับแพทย์แผนจีนที่มีใบประกอบวิชาชีพ ผู้ทำหัตถการครอบแก้วต้องผ่านการฝึกฝนและมีความเชี่ยวชาญเพื่อประเมินภาวะร่างกายของผู้ป่วย เลือกจุดครอบแก้วที่เหมาะสม รวมถึงครอบแก้วอย่างปลอดภัย เนื่องจากครอบแก้วเป็นหัตการที่มีการใช้ไฟ อีกทั้งความแรงของการครอบรวมถึงระยะเวลาการวางแก้วก็มีความสำคัญ หากครอบแรงเกินหรือทิ้งไว้นานเกินจะทำให้เสี่ยงต่อการเป็นตุ่มน้ำ เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ ส่วนข้อควรระวังในการครอบแก้ว คือไม่ควรครอบแก้วในผู้ที่มีปัญหาด้านการแข็งตัวของเลือด เนื่องจากการครอบแก้วทำให้เกิดเลือดออกเล็กน้อยบริเวณใต้ผิวหนัง ต่อมาคือสตรีมีครรภ์ หรือผู้ที่มีผิวบอบบางมาก ผู้มีอาการทางโรคผิวหนังรุนแรง และไม่ควรครอบแก้วบริเวณผิวหนังที่มีแผลเปิดเพื่อเลี่ยงไม่ให้อาการรุนแรงขึ้น รวมถึงผู้ที่ได้รับการประเมินว่าร่างกายอ่อนแอมากหรืออยู่ในภาวะอื่นๆ ที่ ไม่เหมาะต่อการครอบแก้ว เช่น กระดูกหัก ก็ไม่ควรครอบแก้วบริเวณนั้นๆ เป็นต้น

บริการครอบแก้ว ที่ปิยชาติคลินิก

ที่ปิยชาติคลินิก ผู้ป่วยจะได้รับการซักประวัติและตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์แผนจีนผ่านทางการจับชีพจร(แมะ; 把脉)และดูลักษณะลิ้น เพื่อประเมินสภาพร่างกายและภาวะอาการที่เป็น เช่น แกร่ง พร่อง ร้อน เย็น ชื้น แล้วจึงครอบแก้วตามตำแหน่งจุดลมปราณ(จุดฝังเข็ม)ที่เหมาะสมและตอบโจทย์ที่สุด และยังมีเทคนิคครอบแก้วที่หลากหลายตามอาการ ไม่เพียงแต่การครอบแก้วแบบนิ่งๆ (Retention Cupping) แต่ยังมีเทคนิคอื่นๆ เช่น การเดินแก้ว(Moving Cupping) หลังทาน้ำมันอโรม่าแล้วทำการเลื่อนแก้วไปตามแนวกล้ามเนื้อและเส้นลมปราณ เป็นเทคนิคที่เหมาะสำหรับคนเป็นออฟฟิศซินโดรมที่กล้ามเนื้อตึงยึดเป็นก้อน และผู้ที่มีภาวะ Sympathetic overdrive นอนไม่หลับ หัวใจเต้นเร็ว ร่างกายตื่นตัวตลอดเวลา ทั้งยังมีเทคนิคการครอบแก้วกระพริบ (Flash Cupping) คือการดึงแก้วเข้า-ออกอย่างรวดเร็ว เหมาะสำหรับคนที่ร่างกายอ่อนแอ ขี้หนาว หรือผิวบาง ด้านสถานที่และความสะอาด

ทางคลินิกมีห้องตรวจส่วนตัว สะอาด อบอุ่นและผ่อนคลาย มีการควบคุมมาตรฐานความสะอาดและปลอดภัย แก้วและอุปกรณ์ทุกชิ้นผ่านการฆ่าเชื้อตามมาตรฐานทางการแพทย์ รวมถึงทีมแพทย์แผนจีนและผู้ให้บริการที่เป็นมาตรฐานเดียวกันทุกสาขา ให้ผู้เข้ารับบริการทุกท่านเลือกได้อย่างสะดวกตามตามความต้องการและไลฟ์สไตล์ส่วนตัว

กล่าวโดยสรุปคือ รอยครอบแก้วสามารถบ่งบอกภาวะร่างกายของเราได้เบื้องต้น โดยเป็นรอยชั่วคราวจากการครอบแก้ว ไม่ใช่แผลเป็นจึงไม่จำเป็นต้องกังวล เพียงแต่รอยสีคล้ำ เข้ม หรืออ่อนเกินไปนั้นสะท้อนได้ถึงการใช้ชีวิตของเรา และเป็นสัญญาณเตือนบ่งบอกให้เรากลับมาใส่ใจดูแลตัวเอง เพื่อสุขภาพที่สมบูรณ์แข็งแรงนั่นเอง แล้วคุณล่ะ? มีรอยครอบแก้วสีอะไร? หากอยากรู้ว่าร่างกายซ่อนสีอะไรไว้ สามารถมาตรวจสภาพร่างกายและทำหัตถการครอบแก้วได้ที่ปิยชาติคลินิกทุกสาขา

1. สาขาพญาไท กรุงเทพมหานคร ​​​เบอร์ติดต่อ : 085-955-9646

ตั้งอยู่ที่ ศูนย์การค้า The Seasons Mall ชั้น 2 ถนนพหลโยธิน พญาไท กรุงเทพฯ (ใกล้ รพ.พญาไท 2)

• เดินทางง่ายด้วย BTS สนามเป้า หรือ BTS อนุสาวรีย์ชัยฯ 
• มีที่จอดรถสะดวกสบายในอาคารโครงการ ดูแผนที่คลิกที่นี่

2. สาขาพระราม 4 – สวนเพลิน กรุงเทพมหานคร ​เบอร์ติดต่อ : 081-630-3180

ตั้งอยู่ที่ 3654 โครงการสวนเพลินมาร์เก็ต ชั้น 1 ถนนพระราม 4 แขวงคลองตัน เขตคลองเตย กรุงเทพฯ ตรงข้ามตึกช่อง 3 มาลีนนท์ 

• ใกล้ MRT ศูนย์สิริกิติ์ หรือ BTS พร้อมพงษ์
• เดินทางสะดวกทั้งรถส่วนตัวและขนส่งสาธารณะ ดูแผนที่คลิกที่นี่

3. สาขารังสิต – คลองสี่ ปทุมธานี ​​​เบอร์ติดต่อ : 093-113-4718

ตั้งอยู่ที่ 98/18 อาคารเดอะพอยท์พลาซ่า ตลาดกลางลาดสวาย ถนนไสวประชาราษฎร์ ต.ลาดสวาย อ.ลำลูกกา ปทุมธานี 12150

• ใกล้ BTS คูคต 
• มีลานจอดรถฟรีขนาดใหญ่ของโครงการรองรับ ดูแผนที่คลิกที่นี่

4. สาขารัตนาธิเบศร์ – บางบัวทอง นนทบุรี ​​เบอร์ติดต่อ : 065-442-8987

ตั้งอยู่ที่ 40/68 ถนนบางกราย-ไทรน้อย ต.บางรักพัฒนา อ.บางบัวทอง จ.นนทบุรี 11110

• ใกล้ MRT สายสีม่วง สถานีบางพลู
• มีพื้นที่จอดรถสะดวก ดูแผนที่คลิกที่นี่

คำถามที่พบบ่อย (FAQs)