วิตกกังวลเรื้อรัง รักษาด้วยฝังเข็ม และสมุนไพรจีนที่คนวัยทำงานต้องรู้!!

ในยุคสมัยใหม่ ที่ทุกๆอย่างมักจะขับเคลื่อนด้วย “เวลา” ชีวิตของผู้คนในวัยทำงานจำนวนมาก โดยเฉพาะคนเมือง ได้กลายเป็นการแข่งขันกันไปโดยปริยายในทุกเรื่อง ทั้งตื่นเช้ามาพร้อมกับภาระงานที่รออยู่ จากงานประจำ พาร์ทไทม์ หรือสภาพแวดล้อมในครอบครัวเอง หลายคนต้องแบกรับทั้งความคาดหวังจากที่ทำงาน ภาระค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นจากปัญหาเศรษฐกิจ รวมถึงหน้าที่ความรับผิดชอบต่อครอบครัว จนแทบไม่มีช่วงเวลาให้ตัวเองได้หยุดพักอย่างแท้จริง

ความเครียดกลายเป็นเรื่องปกติของคนสมัยนี้ไปเสียแล้ว สมองก็เริ่มทำงานตลอดเวลา คิดวนเรื่องงาน เรื่องเงิน เรื่องอนาคต แม้ในเวลาที่ควรได้พักผ่อน อย่างช่วงเวลากลางคืน ควรที่จะได้รับการพักผ่อนอย่างเต็มที่ บางงานก็ไม่สามารทำได้ ร่างกายและจิตใจกำลังค่อย ๆ ส่งสัญญาณเตือน โดยมักจะมีอาการนอนไม่หลับ เหนื่อยง่าย ใจสั่น หงุดหงิดง่าย หรือรู้สึกกังวลตลอดเวลา เริ่มกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตโดยไม่รู้ตัว จนวันหนึ่งจึงพบว่า สิ่งที่คิดว่าเป็นแค่ “ความเครียดจากการทำงาน” แท้จริงแล้วอาจพัฒนาเป็น “โรควิตกกังวลเรื้อรัง” ที่ส่งผลต่อทั้งสุขภาพ ความสัมพันธ์ และคุณภาพชีวิตในระยะยาว

เพราะโรคนี้เป็นปัญหาทางสุขภาพจิต ที่พบได้บ่อยได้สุดในโลก จากคำกล่าวของ WHO หรือองค์การอนามัยโลกเอง การที่ผู้คนป่วยเป็นโรควิตกกังวลนั้น ในระยะยาว ไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที หรืออย่างถูกต้อง อาจจะแย่ลงเมื่อวันเวลาผ่านไป ถึงขั้นรบกวนชีวิตประจำวันและกิจกรรมต่างๆที่เคยทำกันเป็นประจำ ทำให้หยุดทำกิจกรรม ที่ชอบ ไม่มีความสุข หรือเกิดการเจ็บป่วยออกมาทางกายได้อย่างง่ายดาย

ปิยชาติคลินิก ขอนำเสนออีกหนึ่งทางเลือกในการดูแลสุขภาพด้วยศาสตร์การแพทย์แผนจีน ที่มองภาวะทางร่างกายและจิตใจเป็น “องค์รวม” ไม่ใช่เพียงรักษาที่ปลายเหตุ แต่เน้นการรักษาที่ต้นเหตุ ปรับสมดุลจากภายใน เพื่อช่วยฟื้นฟูระบบประสาท ลดภาวะตึงเครียด ให้ร่างกายรู้สึกผ่อนคลาย

ศาสตร์การแพทย์แผนจีนเชื่อว่า ความวิตกกังวลและความเครียดเรื้อรังเกี่ยวข้องกับการไหลเวียนของพลังงานในร่างกายที่ไม่สมดุล โดยเฉพาะระบบหัวใจ ตับ และม้าม เมื่อสมดุลภายในถูกรบกวน จะส่งผลต่อทั้งอารมณ์ การนอน และพลังงานชีวิต การรักษาจึงมุ่งเน้นการ “รีเซ็ต” ร่างกายผ่านการฝังเข็ม สมุนไพรจีน และการดูแลแบบเฉพาะบุคคล เพื่อช่วยให้ระบบประสาทผ่อนคลาย จิตใจนิ่งขึ้น หลับลึกขึ้น และกลับมามีพลังในการใช้ชีวิตอีกครั้ง สำหรับหลายคน การรักษาอาจไม่ได้หมายถึงเพียงการหายจากอาการ แต่คือการได้กลับมาใช้ชีวิตอย่างสมดุล กลับมาทำกิจกรรมที่ตัวเองชอบได้ มีความสุข และรู้สึกสงบกับตัวเองได้อีกครั้ง

วิตกกังวลเรื้อรัง แพทย์แผนจีน เกิดจากอะไร

กลุ่มโรควิตกกังวล แพทย์แผนจีนเราจัดอยู่ในกลุ่ม อวี้เจิ้ง มักมีสาเหตุจาก ลมปราณตับติดขัด การเสียสมดุล อิน และหยาง ลมปราณและเลือดของอวัยวะภายใน ทำงานติดขัดไม่สมดุลกัน แพทย์แผนจีนก็ได้มีคำกล่าวในตำราอีกด้วยว่า การที่เราคิดมาก หรือวิตกกังวล มากเกินไปจะขัดขวางการไหลเวียนลมปราณ

โดย มักจะมีสาเหตุมาจาก การเสียสมดุลของอารมณ์ทั้ง 7 พื้นฐานร่างกายอ่อนแอ โดยมักจะถูกกระตุ้นจากปัจจัยภายนอกที่ไม่ดี ได้โดยง่าย การไหลเวียนลมปราณ และเลือดของเราจะเสียสมดุลไป ลมปราณตับเสียการระบาย ติดขัดมากขึ้น กระทบการทำงานของอวัยวะม้าม ทำให้การย่อยอาหารได้ไม่ดี เกิดเป็นเสมหะสะสมและเกิดเป็นความร้อนอุดกั้น เมื่ออุดกั้นสะสมเป็นเวลานาน ไฟที่ถูกอุดกั้นจะทำลายสารน้ำ หรืออินในร่างกาย ทำให้มีภาวสารน้ำพร่อง หรืออินพร่อง ภาวะนี้เกิดเป็นเวลานานมากขึ้นมักจะทำให้ร่างกายมีภาวะพร่องเรื้อรังตามมา

สามารถจำแนกตามกลุ่มอาการได้ดังนี้

1. กลุ่มอาการลมปราณตับติดขัดคั่งจนเกิดไฟ มักจะมีอารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย จุกแน่นหน้าอก ปวดชายโครง ชอบถอนหายใจ

2. กลุ่มม้ามและหัวใจพร่อง มีอาการคิดมาก อ่อนเพลีย อาหารไม่ย่อย ไม่อยากอาหาร นอนไม่หลับ ใจสั่น ตกใจง่าย

3. อินของไตพร่อง มักจะมีอาการใจสั่น หลงลืม นอนไม่หลับ ฝันมาก ฝ่ามือและฝ่าเท้าร้อน เหงื่อออกตอนกลางคืน ปากคอแห้ง

ผลกระทบทางกายภาพที่พบได้บ่อย

• หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น ความดันสูง

• นอนไม่หลับ หลับไม่สนิท อ่อนเพลียเรื้อรัง

• ปวดหัว ไมเกรน

• กล้ามเนื้อตึง ปวดคอ บ่า ไหล่

• แน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม

• ปวดท้อง ลำไส้แปรปรวน คลื่นไส้

• ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ป่วยง่าย

• สมาธิลดลง เหนื่อยล้า สมองคิดวนตลอดเวลา

• ในระยะยาวอาจเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและโรคเรื้อรังอื่น ๆ

การฝังเข็ม (Acupuncture) ปุ่มชัตดาวน์ความกังวลของคนวัยทำงาน

องค์การอนามัยโลก หรือ World Health Organization (WHO) ได้กล่าวถึง “การฝังเข็ม” ว่าเป็นหนึ่งในศาสตร์การรักษาที่สามารถนำมาใช้ช่วยดูแลภาวะทางระบบประสาท อารมณ์ และความเครียดได้ โดยมีการใช้อย่างแพร่หลายในหลายประเทศทั่วโลก

สำหรับภาวะวิตกกังวลเรื้อรัง (Chronic Anxiety) การฝังเข็มมีบทบาทในการช่วยปรับสมดุลระบบประสาทอัตโนมัติ ลดความตึงเครียดของร่างกาย ช่วยให้นอนหลับดีขึ้น ลดอาการใจสั่น แน่นหน้าอก คิดฟุ้งซ่าน และช่วยให้ร่างกายเข้าสู่ภาวะผ่อนคลายได้มากขึ้น

       จากงานวิจัย (Yang et al., 2021) ได้กล่าวว่า การฝังเข็ม ช่วยลดอาการวิตกกังวลได้ โดยผู้ที่ได้รับการฝังเข็มมีแนวโน้มที่จะมีจิตใจที่สงบขึ้น ความตึงเครียดลดลง อาการใจสั่น นอนไม่หลับ และกังวลลดลง จากงานวิจัยสามารถอธิบายว่า การฝังเข็มอาจช่วยได้ผ่านหลายระบบ เช่น

ระบบประสาท (Nervous System)

ช่วยปรับสมดุลระบบประสาทอัตโนมัติ ลดภาวะ “sympathetic overactivity” หรือภาวะร่างกายตื่นตัวตลอดเวลา และกระตุ้น Parasympathetic (พักผ่อนและย่อยอาหาร) ให้ทำงานดีขึ้น

สารสื่อประสาท (Neurotransmitters)

อาจกระตุ้นการหลั่ง Serotonin Dopamine GABA และ Endorphins เพิ่มสูงขึ้น ซึ่งเกี่ยวข้องกับ การผ่อนคลาย อารมณ์ การนอนหลับ และการลดความเครียด โดยการที่สามารถลดความเครียดได้นั้นก็จะสามารถลดระดับฮอร์โมน cortisol ทำให้อารมรณ์คงที่

จุดฝังเข็ม เน้นปลุกเสิน  เสินคือ พลังจิตใจ ระบบประสาท พลังชีวิต และปรับการไหลเวียนของลมปราณตับแก้ภาวะลมปราณตับติดขัด

จุดฝังเข็มยอดนิยม  ได้แก่ จุดเสินเหมิน (Shenmen – จุดประตูแห่งจิตใจ) และจุดอินถัง (Yintang – จุดระหว่างคิ้ว) ที่ช่วยคลายเครียดได้ทันที ทั้งยังมีจุด shuigou, baihui, neiguan, taichong ที่สามารถระบายลมปราณตับได้อีกด้วย

      การเลือกจุดฝังเข็ม สามารถอธิบายได้ว่าสมองเรานั้น เป็นที่อยู่ของหยวนเสิน เส้นลมปราณ ตูม่าย ลากผ่านสมอง จึงเลือกใช้จุดตามเส้นลมปราณดังกล่าวร่วมด้วยเพื่อปลุกสมอง ปรับสมดุลเสิน

ยาสมุนไพรจีน (Chinese Herbs) ตัวช่วยบำรุงและปรับสมดุลระยะยาว

จากงานวิจัย (Birling et al., 2025)

สมุนไพรจีนหลายชนิดมีฤทธิ์ลดความวิตกกังวล ผ่านระบบต่างๆภายในร่างกาย 

1. ระบบ GABA ช่วยให้สมองสงบ ลดการตื่นตัวเกิน

2. ระบบ Serotonin เกี่ยวข้องกับอารมณ์ ความกังวล และ OCD

3. Neuroendocrine-Immune Network คือการปรับสมดุล: ระบบประสาท ฮอร์โมนภูมิคุ้มกัน

4. Gut Microbiota

สมุนไพรจีนอาจเปลี่ยนสมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้ ซึ่งสัมพันธ์กับ anxiety ผ่าน gut-brain axis

สมุนไพรจีน ที่ช่วยลดอาการวิตกกังวลได้มีดังนี้

ซวนเจ่าเหริน (Suan Zao Ren): ซวนเจ่าเหรินถือเป็นสมุนไพรสำคัญในการ “บำรุงเลือดหัวใจและหยินตับ” ช่วยสงบจิตใจ ลดอาการคิดฟุ้งซ่าน นอนไม่หลับ ตื่นง่าย ใจสั่น หรืออาการหวาดระแวงจากความเครียดสะสม จึงมักใช้ในคนที่มีอาการ เช่น คิดมากก่อนนอน หลับไม่ลึก สะดุ้งตื่นง่าย ใจสั่น วิตกกังวลเรื้อรัง อ่อนเพลียจากการพักผ่อนไม่เพียงพอ

ฝูหลิง (Poria): ฝูหลิงเป็นสมุนไพรที่เด่นเรื่อง “บำรุงม้าม ขับความชื้น และสงบจิตใจ” ในศาสตร์จีนเชื่อว่า เมื่อม้ามอ่อนแอจากความเครียด จะทำให้เกิดอาการแน่นท้อง ท้องอืด กินไม่ลง เหนื่อยง่าย และส่งผลต่ออารมณ์โดยตรง

จึงเหมาะกับคนที่มีอาการลักษณะนี้ เช่น เครียดแล้วลงกระเพาะ ท้องอืด แน่นท้องบ่อยสมองล้า คิดวน เหนื่อยง่าย นอนไม่เต็มอิ่ม วิตกกังวลร่วมกับระบบทางเดินอาหารแปรปรวน

ชาสมุนไพรดื่มที่ออฟฟิศ แจกสูตรชาดอกกุหลาบผสมผสานพุทราจีน

ในแพทย์แผนจีน ดอกกุหลาบมีฤทธิ์ช่วย “ระบายพลังตับ” หรือช่วยคลายความอัดอั้นทางอารมณ์ ส่วนพุทราจีนช่วยบำรุงเลือดและเสริมพลังม้าม ทำให้ร่างกายผ่อนคลายขึ้น

เหมาะสำหรับคนที่มีอาการ: เครียดจากงาน หงุดหงิดง่าย แน่นหน้าอก ถอนหายใจบ่อย อารมณ์แปรปรวนช่วงบ่าย สมองตื้อจากการทำงานต่อเนื่อง

สูตรชาง่ายๆ สำหรับดื่มที่ออฟฟิศ

• ดอกกุหลาบแห้ง 5–7 ดอก พุทราจีน 2–3 ลูก (ทุบเบาๆ)

• น้ำร้อน 300–400 ml แช่ประมาณ 10 นาที ดื่มอุ่นๆ ระหว่างวัน

มีข้อมูลสนับสนุนว่า “การดื่มชาอุ่นๆ” ร่วมกับสมุนไพรที่มีกลิ่นหอม สามารถช่วยลด sympathetic overactivity หรือภาวะตื่นตัวของระบบประสาทจากความเครียดสะสมได้

รักษาโรค วิตกกังวลเรื้อรัง ที่ปิยชาติคลินิก

       การรักษาโรควิตกกังวล โดยเฉพาะกลุ่มอาการเรื้อรังนั้น สามารถเข้ามารับคำปรึกษา และเริ่มการรักษาได้ทันที เพราะจากกลุ่มอาการเรื้อรังนี้ ไม่ใช่เรื่องเล็กๆ อาจส่งผลต่อการนอน หัวใจ ระบบย่อยอาหาร และความเหนื่อยล้าสะสม” ที่ปิยชาติคลินิก เราดูแลด้วยศาสตร์แพทย์จีนแบบองค์รวม เพื่อฟื้นฟูทั้งร่างกายและจิตใจ เพราะเมื่อใจเริ่มสงบ ร่างกายก็จะเริ่มฟื้นตัวได้เช่นกัน

บทสรุป (Conclusion)

โรควิตกกังวลเรื้อรัง ไม่ได้เป็นเพียงอาการ “คิดมาก” ธรรมดา และไม่ได้หายได้ด้วยการบอกตัวเองให้ “หยุดคิด” หรือ “คิดบวกเข้าไว้” เพราะในความเป็นจริง ร่างกายและระบบประสาทกำลังอยู่ในภาวะเสียสมดุลจากความเครียดสะสม การพักผ่อนไม่เพียงพอ การทำงานหนักต่อเนื่อง รวมถึงแรงกดดันทางอารมณ์ที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน จนส่งผลกระทบต่อทั้งสมอง อารมณ์ ระบบฮอร์โมน ระบบย่อยอาหาร และคุณภาพชีวิตโดยรวม

หลายคนอาจเริ่มต้นจากอาการเล็ก ๆ เช่น นอนหลับไม่สนิท คิดวนตลอดเวลา เหนื่อยง่าย ใจสั่น หายใจไม่อิ่ม ปวดตึงคอไหล่ สมาธิลดลง หรือรู้สึกไม่มีความสุขกับสิ่งที่เคยชอบ แต่เมื่อปล่อยไว้นาน ร่างกายจะเริ่มอ่อนล้า ระบบประสาทจะไวต่อความเครียดมากขึ้น และส่งผลต่อประสิทธิภาพในการทำงาน ความสัมพันธ์ รวมถึงความสุขในชีวิตประจำวัน

ดังนั้น การรักษาที่ดีจึงไม่ใช่เพียงการกดอาการชั่วคราว หรือดูแลแค่ปลายเหตุเท่านั้น แต่คือการค่อย ๆ ฟื้นฟูและซ่อมแซมสมดุลของร่างกายจากภายใน ทั้งด้านร่างกายและจิตใจ เพื่อให้ระบบประสาทกลับมาสงบ การนอนหลับมีคุณภาพมากขึ้น อารมณ์นิ่งขึ้น สมองปลอดโปร่ง มีพลัง และสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพอีกครั้ง

ในศาสตร์การแพทย์แผนจีน ภาวะวิตกกังวลเรื้อรังมักเกี่ยวข้องกับความไม่สมดุลของหัวใจ ตับ และม้าม รวมถึงการไหลเวียนของพลังลมปราณและเลือดที่ติดขัดจากความเครียดสะสม การรักษาจึงมุ่งเน้นไปที่การปรับสมดุลของร่างกายโดยรวม ไม่ใช่ดูแลเฉพาะอาการทางอารมณ์เพียงอย่างเดียว

ที่ปิยชาติคลินิก แพทย์แผนจีนพร้อมดูแลคุณด้วยโปรแกรมการรักษาเฉพาะบุคคล ที่ผสมผสานทั้งการฝังเข็มและยาสมุนไพรจีน โดยจะประเมินตามสภาวะร่างกายของแต่ละคนอย่างละเอียด เพื่อช่วยลดความเครียด ปรับสมดุลระบบประสาท ฟื้นฟูการนอน บรรเทาอาการทางกายที่เกิดจากความวิตกกังวล และช่วยให้ร่างกายกลับมาทำงานได้อย่างสมดุลอีกครั้ง เพราะเมื่อร่างกายเริ่มฟื้นตัว จิตใจก็จะค่อย ๆ สงบลงเช่นกัน และเมื่อระบบภายในกลับมาสมดุล คุณจะสามารถกลับมาใช้ชีวิต ทำงาน พักผ่อน และมีความสุขกับสิ่งรอบตัวได้อย่างเต็มที่อีกครั้ง คืนความสุข ความสงบ และความโปรดักทีฟให้ชีวิตการทำงานของคุณอีกครั้ง ทักแชทเพื่อนัดหมายปรึกษากับแพทย์แผนจีนที่ปิยชาติคลินิก

1. สาขาพญาไท กรุงเทพมหานคร ​​​เบอร์ติดต่อ : 085-955-9646

2. สาขาพระราม 4 – สวนเพลิน กรุงเทพมหานคร ​เบอร์ติดต่อ : 081-630-3180

3. สาขารังสิต – คลองสี่ ปทุมธานี ​​​เบอร์ติดต่อ : 093-113-4718

4. สาขารัตนาธิเบศร์ – บางบัวทอง นนทบุรี ​​เบอร์ติดต่อ : 065-442-8987

คำถามที่พบบ่อย (FAQs)

“สงวนลิขสิทธิ์ ห้ามคัดลอกหรือเผยแพร่เพื่อการพาณิชย์โดยไม่ได้รับอนุญาต”

 อ้างอิง 

Yang, X.-Y., Yang, N.-B., Huang, F.-F., Ren, S., & Li, Z.-J. (2021). Effectiveness of acupuncture on anxiety disorder: A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Annals of General Psychiatry, 20(1), 9. https://doi.org/10.1186/s12991-021-00327-5

วารสารการแพทย์แผนจีนในประเทศไทย. (2565). ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 กรกฎาคม–ธันวาคม 2565. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/TJTCM/issue/view/17624/4924

 Birling, Y., Yu, W. Y., Hoenders, R. H. J., & Fahey, P. P. (2025). Chinese herbal medicine for anxiety disorders and obsessive-compulsive disorder: A systematic review with meta-analysis. Journal of Psychiatric Research, 191, 356–362. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2025.09.045