คลายสงสัย! ฝังเข็มแก้ปวดได้อย่างไร? และเหมาะกับอาการปวดแบบไหนบ้าง

ทุกวันนี้ ไม่ว่าจะเป็นนักเรียน นักศึกษา หรือวัยทำงาน ล้วนมีโอกาสเผชิญกับอาการปวดจากการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นปวดตึงคอ บ่า ไหล่ ปวดศีรษะ ปวดหลัง ปวดแขน หรือปวดขา จากการนั่งทำงานนาน ๆ ยืนหรือเดินเป็นเวลานาน รวมถึงการออกกำลังกาย

เมื่อเกิดอาการปวด วิธีแรกที่หลายคนนึกถึงมักเป็นการหยิบยาแก้ปวดมารับประทาน เพื่อให้อาการทุเลาลงอย่างรวดเร็ว แต่เมื่อใช้บ่อย ๆ ก็อดไม่ได้ที่จะกังวลว่า หากต้องพึ่งยาเป็นประจำ ตับและไตจะได้รับผลกระทบก่อนที่อาการปวดจะหายหรือไม่

ด้วยความกังวลเรื่องการใช้ยา หลายคนจึงหันมาสนใจวิธีบรรเทาอาการปวดโดยไม่ต้องพึ่งยา หนึ่งในวิธีที่ได้รับความนิยมคือ การฝังเข็ม แต่พอพูดถึงคำว่า “ฝังเข็ม” หลายคนกลับนึกภาพเข็มยาว ๆ แล้วรู้สึกหวาดเสียว พร้อมกับมีคำถามในใจว่า

“แค่เอาเข็มมาจิ้ม ๆ ทำไมถึงช่วยลดอาการปวดได้?”
“เข็มที่ใช้มียาเคลือบอยู่หรือเปล่า?”
“แล้วเข็มจะถูกฝังทิ้งไว้ในร่างกายไหม?”

คำถามเหล่านี้เป็นความเข้าใจที่พบได้บ่อย และจริง ๆ แล้ว หลักการทำงานของการฝังเข็มมีคำอธิบายทางสรีรวิทยาที่น่าสนใจกว่าที่หลายคนคิด วันนี้ปิยชาติคลินิกจะมาทำหน้าที่เป็น “นักสืบสุขภาพ” พาไปไขความลับแบบหมดเปลือก ทั้งในมุมมองวิทยาศาสตร์การแพทย์ปัจจุบันและศาสตร์แพทย์แผนจีนโบราณว่า ฝังเข็มแก้ปวดได้อย่างไร? ทำไมเข็มเล่มเล็กๆ ถึงล้มแชมป์อาการปวดเรื้อรังได้!

ไขความลับ “ฝังเข็มแก้ปวดได้อย่างไร? “

• กระตุ้นสารแห่งความสุข(Endorphin)และEndogenous opioids อื่นๆ : มีงานวิจัยกล่าวว่าการฝังเข็มจะช่วยกระตุ้นให้สมองหลั่งสาร endomorphin (µ-opioid agonist), dynorphin (κ-opioid agonist), enkephalin และ β-endorphin (µ- and δ-opioid agonists) โดยจะพบ β-endorphin มากที่สุด ซึ่งสารเหล่านี้จะไปจับกับ receptor ทำให้เซลล์ประสาทที่ส่งสัญญาณปวดทำงานลดลง [1][2] ซึ่งเป็นยาแก้ปวดตามธรรมชาติของร่างกายที่แรงกว่ามอร์ฟีนเสียอีก!
• ทฤษฎีประตูควบคุมความเจ็บปวด (Gate Control Theory): เมื่อฝังเข็มลงสู่ผิวหนัง จะเกิดแรงกระตุ้นต่อผิวหนัง พังผืด กล้ามเนื้อ และปลายประสาทรับความรู้สึก ทำให้ตัวรับแรงกล (Mechanoreceptors) และเส้นใยประสาทรับความรู้สึก เช่น Aβ, Aδ และ C fibers ส่งสัญญาณเข้าสู่ dorsal horn ของไขสันหลัง ซึ่งเป็นด่านแรกที่ทำหน้าที่คัดกรองและปรับระดับสัญญาณความเจ็บปวดก่อนส่งต่อไปยังสมอง แรงกระตุ้นจากเข็มสามารถกระตุ้นเซลล์ประสาทยับยั้ง (Inhibitory interneurons) ภายในไขสันหลัง ทำให้การส่งผ่านสัญญาณปวดจากบริเวณที่บาดเจ็บลดลง เปรียบเสมือนการ “หรี่เสียง” ของสัญญาณความเจ็บปวดก่อนจะถูกส่งขึ้นไปยังสมอง จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมผู้ป่วยหลายคนจึงรู้สึกว่าอาการปวดลดลงหรือกล้ามเนื้อคลายตัวได้ตั้งแต่หลังการฝังเข็มในครั้งแรก [3][4]
• สลายปมกล้ามเนื้อ (Trigger Points): Trigger point เกิดจากการใช้งานกล้ามเนื้อซ้ำ ๆ การเกร็งค้าง การบาดเจ็บ หรือการควบคุมการเคลื่อนไหวผิดปกติ อาจทำให้บริเวณ motor endplate มีการปล่อยสารสื่อประสาท acetylcholine มากหรือยาวนานกว่าปกติ การฝังเข็มจะเข้าไปสะกิดปมล้ามเนื้อที่หดเกร็งเป็นก้อนแข็งๆ (taut band) ให้กระตุกคลายตัวออกทันที เพื่อให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงกล้ามเนื้อมัดนั้นๆได้สะดวกขึ้นและไปลดการปล่อย acetylcholine ที่มากเกินไป  ปรับความไวของ acetylcholine receptor ได้ [5][6] 

อาการปวดที่การฝังเข็มช่วยรักษาได้?

• กลุ่มอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก: ปวดตึงคอ บ่า ไหล่ จากออฟฟิศซินโดรม,ปวดแขน เอ็นข้อมืออักเสบ , พังผืดกดทับเส้นประสาทบริวเณข้อมือ , ปวดหลังส่วนล่าง, ปวดเข่า, อาการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา, และโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
• กลุ่มอาการปวดศีรษะ:ปวดศีรษะจากกล้ามเนื้อบีบรัด , ไมเกรน, ปวดศีรษะจากความเครียด
• กลุ่มอาการปวดอื่นๆ: ปวดประจำเดือน, อาการปวดข้ออักเสบ, ปวดจากเส้นประสาท , รวมถึงอาการปวดเรื้อรังที่หาสาเหตุชัดเจนไม่ได้

ในทางแพทย์แผนจีน “ฝังเข็ม” ช่วยเรื่องอะไร?

ในตำรา หวงตี้เน่ยจิง (Huangdi Neijing, 黄帝内经) มีข้อความที่เป็นหัวใจของการแพทย์จีนว่า

不通则痛，通则不痛  อ่านว่า “ปู้ทงเจ๋อท่ง, ทงเจ๋อปู้ท่ง”

หมายถึง เมื่อการไหลเวียนไม่ดี ย่อมเกิดความปวด เมื่อการไหลเวียนดี ความปวดก็จะลดลง

แพทย์จีนมองว่า เมื่อชี่และเลือดไหลเวียนดี กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และข้อต่อต่างๆ ของร่างกายได้รับการหล่อเลี้ยงอย่างเต็มที่ เคลื่อนไหวได้ดี จึงทำให้ไม่เกิดอาการปวด แต่ถ้าใช้งานหนัก ไม่ค่อยเคลื่อนไหวร่างกาย  บาดเจ็บ มีความเครียด  หรือรับความเย็นความชื้นจากอากาศเป็นเวลานาน จะทำให้เลือดลมไหลเวียนได้ไม่สะดวก จึงทำให้เกิดอาการปวดขึ้น  การฝังเข็มจะช่วยปรับการไหลเวียนของชี่และเลือดให้ไหลเวียนไปเลี้ยงกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และข้อต่อต่างๆ ได้ดียิ่งขึ้น จึงทำให้อาการปวดลดลง 

เช็กด่วน! 5 อาการปวดสุดฮิตที่ “ฝังเข็ม” แล้วเห็นผลดีที่สุด

ประเภทอาการปวด	ลักษณะอาการที่พบ	ผลลัพธ์หลังการฝังเข็ม
1. ออฟฟิศซินโดรม	ปวดตึง คอ บ่า ไหล่ สะบักจม จากการนั่งหน้าคอมหรือใช้โทรศัพท์นานๆ	กล้ามเนื้อบ่าที่แข็งเป็นก้อนจะนิ่มลง คลายอาการปวดตึง เคลื่อนไหวได้สะดวกมากขึ้น
2. ปวดหัว / ไมเกรน	-ปวดหัวจากกล้ามเนื้อบีบรัด:ปวดหัวตื้อๆ เหมือนถูกบีบรัดข้างเดียว /สองข้าง ปวดร้าวขึ้นขมับ กระบอกตา-ไมเกรน : ปวดตุ้บๆตามจังหวะชีพจรบริเวณขมับ มักปวดข้างเดียว อาจมีปวดร้าวมาที่กระบอกตาหรือท้ายทอย ร่วมกับมีปัจจัยกระตุ้นที่ชัดเจนหรืออาจมีอาการออร่า(aura)นำมาก่อนได้	ลดความถี่และความรุนแรงของอาการปวดหัวได้อย่างยั่งยืน
3. ปวดหลัง / หมอนรองกระดูก	ปวดเอว ปวดหลังส่วนล่าง ร้าวลงสะโพกหรือลงขา	ลดการอักเสบ การกดทับเส้นประสาท และเพิ่มความยืดหยุ่นให้กล้ามเนื้อหลัง
4. ปวดข้อต่อและเส้นเอ็น	ปวดเข่า ข้อเท้าแพลง เอ็นร้อยหวายอักเสบ รองช้ำ	ลดอาการบวม อักเสบ เร่งกระบวนการซ่อมแซมเส้นเอ็น  ฟื้นฟูกล้ามเนื้อและประสิทธิภาพการทำงานของกล้ามเนื้อ
5. ปวดประจำเดือน	ปวดหน่วงท้องน้อย ปวดเมื่อยหลังล่าง หรือปวดหน่วงลงขาร่วมด้วย	ปรับสมดุลฮอร์โมนและเลือดลมในมดลูกให้ไหลเวียนดีขึ้น

ทำไมต้องมาฝังเข็มแก้ปวดที่ “ปิยชาติคลินิก”?

• วินิจฉัยโรคแบบผสมผสาน: คุณหมอที่ปิยชาติคลินิก เราไม่ได้ดูแค่อาการปวด แต่ประเมินทั้งกล้ามเนื้อ ข้อต่อ การเคลื่อนไหว และการไหลเวียนของร่างกาย พร้อมตรวจชีพจรและดูลิ้นตามหลักแพทย์แผนจีน เพื่อค้นหาสาเหตุของอาการและวางแผนการรักษาให้เหมาะกับแต่ละบุคคล
• ดูแลแบบองค์รวม :เราเชื่อว่าอาการปวดไม่ได้ส่งผลเฉพาะต่อร่างกาย แต่ยังอาจกระทบต่อการนอน อารมณ์ ความเครียด และคุณภาพชีวิต ดังนั้นการดูแลของเราจึงไม่ได้มุ่งเพียงบรรเทาอาการปวด แต่ยังให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูทั้งร่างกายและจิตใจ เพื่อให้ผู้ป่วยกลับไปใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
• ปลอดภัย ไร้กังวล: เราใช้เข็มแบบใช้แล้วทิ้ง (Single-use) ผ่านกรรมวิธีฆ่าเชื้อตามมาตรฐานสากล 
• ดูแลด้วยใจ: บรรยากาศคลินิกผ่อนคลาย คุณหมอมือเบา ให้คำแนะนำเรื่องการปรับพฤติกรรมเพื่อไม่ให้กลับมาปวดซ้ำ
• เดินทางสะดวกมีหลายสาขา : การเดินทางสะดวก ติด MRT/BTS หรือขับรถมาก็มีที่จอดรถทุกสาขา
  • 1. สาขาพญาไท กรุงเทพมหานคร ​​​เบอร์ติดต่อ : 085-955-9646 เดินทางง่ายด้วย BTS สนามเป้า หรือ BTS อนุสาวรีย์ชัยฯ 
  • 2. สาขาพระราม 4 – สวนเพลิน กรุงเทพมหานคร ​เบอร์ติดต่อ : 081-630-3180 ใกล้ MRT ศูนย์สิริกิติ์ หรือ BTS พร้อมพงษ์
  • 3. สาขารังสิต – คลองสี่ ปทุมธานี ​​​เบอร์ติดต่อ : 093-113-4718 ใกล้ BTS คูคต 
  • 4. สาขารัตนาธิเบศร์ – บางบัวทอง นนทบุรี ​​เบอร์ติดต่อ : 065-442-8987 ใกล้ MRT สายสีม่วง สถานีบางพลู

สรุป: ทวงคืนชีวิตที่ไร้ความปวด ยิ้มได้กว้างกว่าเดิม

อาการปวดไม่ใช่เรื่องที่ต้อง “ทน” จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต และการพึ่งยาแก้ปวดเพียงอย่างเดียวอาจช่วยบรรเทาอาการได้ในระยะสั้น แต่ไม่ใช่คำตอบสำหรับทุกคน โดยเฉพาะเมื่ออาการปวดเกิดซ้ำหรือเรื้อรัง

การฝังเข็มเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการดูแลอาการปวดที่อาศัยการกระตุ้นกลไกการฟื้นฟูของร่างกาย ช่วยปรับสมดุลการทำงานของระบบประสาท คลายกล้ามเนื้อ และบรรเทาอาการปวด โดยทีมแพทย์ของปิยชาติคลินิกจะประเมินและวางแผนการรักษาให้เหมาะกับสาเหตุและสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล

หากคุณกำลังใช้ชีวิตร่วมกับอาการปวดมานาน หรือรู้สึกว่าการรักษาแบบเดิมยังไม่ตอบโจทย์ ลองเปิดใจให้การฝังเข็มเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการดูแลสุขภาพ เพราะการรักษาที่ดี ไม่ใช่เพียงทำให้ปวดน้อยลง แต่คือการช่วยให้คุณกลับไปใช้ชีวิต ทำงาน ออกกำลังกาย และพักผ่อนได้อย่างมีคุณภาพอีกครั้ง  นัดหมายหรือปรึกษาเราได้เลยที่ ปิยชาติคลินิก หรือดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ https://piyachartclinic.com/

FAQ (คำถามที่พบบ่อย) ฝังเข็มแก้ปวดได้อย่างไร?

• Q: ฝังเข็มแก้ปวด เจ็บไหม? กลัวเข็มจะทำอย่างไรดี?
  • A: เข็มที่ใช้ฝังเข็มมีขนาดเล็กมาก (หนาพอๆ กับเส้นผมมนุษย์เท่านั้นครับ) ความรู้สึกตอนปักจะคล้ายมดกัดเล็กน้อย หลังจากนั้นจะรู้สึกตึง หน่วง หรือซ่าๆ หรือรู้สึกได้ถึงกล้ามเนื้อที่กระตุก ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดีว่าลมปราณกำลังถูกกระตุ้น คนไข้ส่วนใหญ่บอกเป็นเสียงเดียวกันว่า “เจ็บน้อยกว่าที่คิดไว้เยอะมาก” ครับ
• Q: ฝังเข็มกี่ครั้งถึงจะหายปวด?
  • A: หากเป็นอาการปวดเฉียบพลัน เช่น ตกหมอน หรือกล้ามเนื้อยึดเฉียบพลัน ทำเพียง 1-2 ครั้งอาการจะดีขึ้นอย่างชัดเจนครับ แต่ถ้าเป็นอาการปวดเรื้อรังสะสมมานานหลายเดือนหรือเป็นปี แนะนำให้รักษาต่อเนื่อง 5-10 ครั้ง (สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง) เพื่อผลลัพธ์ที่อยู่ได้นานหลายเดือนหรือเป็นปีครับ
• Q: หลังฝังเข็มเสร็จแล้ว สามารถไปออกกำลังกายหรือใช้ชีวิตปกติได้เลยไหม?
  • A: หลังฝังเข็มสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติครับ แต่อาจมีอาการระบมตึงๆ ในจุดที่ฝังเข็มได้ประมาณ 1-2 วัน (เป็นเรื่องปกติ) ในวันแรกหลังทำ แนะนำให้งดการออกกำลังกายหนักๆ หรือการยกของหนัก เพื่อให้กล้ามเนื้อได้พักผ่อนและฟื้นฟูอย่างเต็มที่ครับ

“สงวนลิขสิทธิ์ ห้ามคัดลอกหรือเผยแพร่เพื่อการพาณิชย์โดยไม่ได้รับอนุญาต”

References

[1] Zhang, J., Wang, X., & Wang, Y. (2022). Effective Oriental magic for analgesia: Acupuncture. Journal of Pain Research, 15, 711–726. https://doi.org/10.2147/JPR.S351317

[2] Gao, P., Gao, X. I., Fu, T., Xu, D., & Wen, Q. (2015). Acupuncture: Emerging evidence for its use as an analgesic (Review). Experimental and Therapeutic Medicine, 9(5), 1577–1581. https://doi.org/10.3892/etm.2015.2348

[3] Li, A., Wei, Z., Liu, Y., & Lin, J. (2019). Acupuncture treatment for chronic pain: A systematic review and meta-analysis. Journal of Pain Research, 12, 1961–1972. https://doi.org/10.2147/JPR.S200627

[4] Napadow, V., Beissner, F., Lin, Y., Chae, Y., & Harris, R. E. (2020). Editorial: Neural substrates of acupuncture: From peripheral to central nervous system mechanisms. Frontiers in Neuroscience, 13, 1419. https://doi.org/10.3389/fnins.2019.01419

[5] Zhai, T., Jiang, F., Chen, Y., Wang, J., & Feng, W. (2024). Advancing musculoskeletal diagnosis and therapy: A comprehensive review of trigger point theory and muscle pain patterns. Frontiers in Medicine, 11, 1433070. https://doi.org/10.3389/fmed.2024.1433070

[6] Chou, L.-W., Kao, M.-J., & Lin, J.-G. (2012). Probable mechanisms of needling therapies for myofascial pain control. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2012, 705327. https://doi.org/10.1155/2012/705327